Σάββατο, 5 Απριλίου 2014

Δέκα υπέροχοι πίνακες της Frida Kahlo και η ιστορία τους.

Αν σας ρωτήσουν ποια είναι η διασημότερη γυναίκα ζωγράφος, ή δεν θα ξέρετε τι να απαντήσετε ή θα πείτε η Frida Kahlo. Γεννημένη στην πόλη του Μεξικού, στις αρχές του 20ου αιώνα έγινε γνωστή κυρίως για τις αυτοπροσωπογραφίες της οι οποίες αποπνέουν την μεξικανική κουλτούρα. Έζησε μια ζωή εξίσου τραγική όσο κι ενδιαφέρουσα.
Τραγική, επειδή υπέστη ένα σοβαρό ατύχημα στα 18 της που την ταλαιπώρησε μέχρι το τέλος της και την ανάγκασε σε αλλεπάλληλες εγχειρήσεις ενώ αποτέλεσε έμπνευση για πολλούς μακάβριους πίνακες της. Ενδιαφέρουσα, επειδή παντρεύτηκε τον διάσημο ζωγράφο Diego Rivera και μέσα από αυτόν τον θυελλώδη γάμο ήρθε σε επαφή με νέα μέρη και σημαντικούς ανθρώπους. Ενεργοί κομμουνιστές και οι δύο, συνδύαζαν την καλλιτεχνική τους δραστηριότητα με την πολιτική τους δράση μπαίνοντας συχνά σε περιπέτειες. Το 1954 η Kahlo πέθανε από πνευμονική εμβολή. Είχε ήδη περάσει έναν δύσκολο χρόνο κατά τον οποίο χρειάστηκε να της κόψουν το πόδι από το γόνατο λόγω γάγγραινας. Η αξία της αναγνωρίστηκε παγκοσμίως μετά το θάνατο της, ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του ΄80 όταν δημιουργήθηκε το Neomexicanismo στυλ ενώ το 2002 η Julie Taymor σκηνοθέτησε μια υπέροχη ταινία με θέμα τη ζωή της. Παρακάτω, μια λίστα με δέκα υπέροχους πίνακες της σε χρονολογική σειρά απο τον παλαιότερο προς τον νεότερο, για να σχηματίζεται και μια εικόνα της πορείας της ζωής της. 

10. Frieda and Diego Rivera

Το ,κατά πάσα πιθανότητα, γαμήλιο πορτρέτο των δύο καλλιτεχνών, ζωγραφισμένο με το ιδιαίτερο φολκλορικό στυλ της Kahlo, ολοκληρώθηκε δύο χρόνια μετά το γάμο τους το 1931. Φαίνεται καθαρά η διαφορά στο ύψος και των δύο ατόμων, κάτι που δεν είναι ούτε λάθος στην προοπτική ούτε υπερβολή αφού όντως υπήρχε μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον ογκώδη Diego και την αέρινη Frida. Ο Rivera κρατάει τα πινέλα του, η Frida είναι ντυμένη με την παραδοσιακή μεξικάνικη φορεσιά και η κορδέλα πάνω από το κεφάλι της γράφει : «Εδώ βλέπετε εμάς, εμένα, τη Frieda Kahlo με τον αγαπημένο μου σύζυγο Diego Rivera. Ζωγράφισα αυτά τα πορτρέτα στην όμορφη πόλη του Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια, για τον φίλο μας κύριο Albert Bender, και ήταν το μήνα Απρίλιο του 1931.» Ο πίνακας όντως δόθηκε στον φίλο τους ως δώρο για την βοήθεια που τους προσέφερε , προκειμένου να πάρει ο Rivera την Visa για την είσοδο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Αν παρατηρήσατε, το όνομα της Frida είναι γραμμένο με τον Γερμανικό συλλαβισμό Frieda.

9. Henry Ford Hospital

Το 1932, η Frida υπέστη μια επιπλοκή στην εγκυμοσύνη της που οδήγησε σε αποβολή. Στο μακάβριο έργο πρωταγωνιστεί η ίδια η ζωγράφος, γυμνή στο κρεβάτι του νοσοκομείου πάνω στα ματωμένα σεντόνια. Έξι εικόνες συνδέονται με την φιγούρα της, με κατακόκκινους ομφάλιους λώρους που κρατάει πάνω στην κοιλιά της. Στο επάνω μέρος φαίνονται, το αγέννητο μωρό της (ο μικρός Ντιέγκο), το σαλιγκάρι (που συμβολίζει την αργή αποβολή) και ένας ροζ γυναικείος κορμός που σύμφωνα με την καλλιτέχνιδα συμβολίζει το τι συμβαίνει στο εσωτερικό της γυναίκας. Στο κάτω μέρος υπάρχει μια ορχιδέα δώρο του συζύγου της, η σπασμένη λεκάνη της Frida από το ατύχημα που είχε στην εφηβεία της και κάτι σαν μεταλλικό όργανο βασανιστηρίων  που η ίδια επινόησε για να δείξει την μηχανική πλευρά της όλης κατάστασης. Ήταν ο πρώτος πίνακας που η Kahlo ζωγράφισε πάνω σε μεταλλική επιφάνεια.

8. My dress hangs there

To 1933 το ζεύγος Rivera είχε ήδη κλείσει τρία χρόνια παραμονής στην Αμερική και η Frida νοσταλγήσει την πατρίδα της. Ο Diego, μαγεμένος τόσο από την χώρα όσο και από την επιτυχία που απολάμβανε εκεί, επέμενε να μείνουν κι άλλο. Από τους τσακωμούς τους γεννήθηκε αυτός ο γεμάτος συμβολισμούς πίνακας, το μόνο κολάζ ανάμεσα στα έργα της Kahlo. Είναι στην ουσία ένα σαρκαστικό πορτρέτο της Αμερικής του καπιταλισμού, της βιομηχανοποίησης και της ματαιοδοξίας. Σε αντίθεση με τον σύζυγο της, η Frida πίστευε ότι η σφοδρή τεχνολογική πρόοδος θα οδηγούσε τη χώρα σε κοινωνική παρακμή και σε απαξίωση των ανθρωπίνων αξιών. Στο έργο είναι παρούσα η…απουσία της, καθώς μόνο το φόρεμα της κρέμεται εκεί, εννοώντας ότι η ίδια, η ζωή της, η καρδιά της, είναι όλα στο Μεξικό. Ο πίνακας δωρίστηκε στον έμπιστο γιατρό της ζωγράφου Dr Leo Eloesser.

7. A few small nips

Το 1935, μια εφημερίδα περιέγραφε την αποτρόπαια δολοφονία μιας γυναίκας από τον σύντροφο της ο οποίος την κατακρεούργησε σε μια έκρηξη ζηλοτυπίας. Όταν ο δολοφόνος υπερασπίστηκε τον εαυτό του είπε, «Μα ήταν απλά λίγα τσιμπήματα!» (“But I only gave her a few small nips.”). Αυτό το περιστατικό σε συνδυασμό με την παράνομη σχέση του Rivera με την αδελφή της Kahlo, ήταν η έμπνευση για άλλον ένα μακάβριο πίνακα. Πρωταγωνίστρια και πάλι η Kahlo, νεκρή και καταματωμένη με το δολοφόνο(o Diego;) πάνω από το γυμνό πτώμα της. Πάνω από το σκηνικό, ένα λευκό και ένα μαύρο περιστέρι κρατούν τον τίτλο του έργου «Απλά λίγα τσιμπήματα». Μετά την ολοκλήρωση του έργου , σε μια έκρηξη οργής, η Kahlo πήρε ένα μαχαίρι και μαχαίρωσε πολλές φορές τον καμβά.

6. The Suicide of Dorothy Hale

Το 1938, η ηθοποιός Dorothy Hale αφού έχασε τον άντρα της σε αυτοκινητιστικό ατύχημα, είδε την περιουσία της να εξανεμίζεται και την καριέρα της να κατρακυλάει, αυτοκτονεί πέφτοντας από το δωμάτιο του ξενοδοχείου που έμενε. Η εκδότρια του Vanity Fair και καλή φίλη της ηθοποιού, ζητά από την Frida Kahlo έναν πίνακα-πορτρέτο της Hale για δώρο προς τη μητέρα της αδικοχαμένης γυναίκας. Η Kahlo δημιούργησε έναν αφηγηματικό πίνακα που «εξιστορεί» βήμα-βήμα την αυτοκτονία της. Στο κάτω μέρος του γράφει: “ Στη Νέα Υόρκη, στις 21 Οκτωβρίου 1938, στις 6 το πρωι, η Dorothy Hale αυτοκτόνησε πέφτοντας από ένα παράθυρο του Hampshire House. Στη μνήμη της, κατά παραγγελία της Clare Booth Luce, για τη μητέρα της Dorothy, αυτός ο πίνακας εκτελέστηκε από τη Frida Kahlo”.  Η εκδότρια μόλις είδε τον πίνακα σοκαρίστηκε, δεν ήθελε να τον δώσει στη μητέρα της φίλης της και ήθελε να τον καταστρέψει. Οι φίλοι της την έπεισαν να μη το κάνει, αλλά απαίτησε από τη ζωγράφο να σβήσει τη μνεία του ονόματος της και της παραγγελίας της από το έργο.

5. The two Fridas

Για τις δύο Φρίντες, η ίδια η ζωγράφος έγραψε ότι εμπνεύστηκε από μια παιδική φανταστική της φίλη. Αργότερα εκμυστηρεύτηκε ότι αντικατόπτριζε τα συναισθήματα της σχετικά με την κρίση και τη διάλυση του γάμου της. Η δεξιά Φρίντα, είναι αυτή που αγάπησε και σεβάστηκε ο Diego, η μεξικάνα Φρίντα ντυμένη με παραδοσιακή φορεσιά κρατώντας ένα μενταγιόν με την εικόνα του Diego σε παιδική ηλικία. Στα αριστερά, η Φρίντα που ο Diego εγκατέλειψε, με βικτωριανή αμφίεση. Και στις δύο φιγούρες, οι καρδιές είναι εκτεθειμένες. Η δεξιά καρδιά είναι άθικτη ενώ η αριστερή είναι διαλυμένη. Μια φλέβα ξεκινά από το μενταγιόν, περνάει και από τις δύο καρδιές και φτάνει μέχρι το χέρι της εγκαταλελειμμένης Φρίντα, η οποία προσπαθεί ανεπιτυχώς να σταματήσει την αιμορραγία. Οι δύο Φρίντες πιάνονται χέρι-χέρι, η ζωγράφος έχει πια για συντροφιά μόνο τον εαυτό της.

4. Self portrait with cropped hair

Μετά το διαζύγιο της με τον Rivera, η πρώτη της αυτοπροσωπογραφία δείχνει μια Frida πολύ διαφορετική. Με αντρικά υπερμεγέθη ρούχα (μάλλον ανήκαν στον Diego), με κομμένα κοντά μαλλιά και κρατώντας μια από τις τούφες της στο ένα χέρι και ένα ψαλίδι στο άλλο. Τα μαλλιά της που τόσο λάτρευε ο πρώην πλέον σύζυγος της, κείτονται σε όλο το πάτωμα ενώ στο πάνω μέρος του έργου είναι ο στίχος ενός τραγουδιού :  «Βλέπεις, αν σ’αγάπησα, δεν ήταν παρά μόνο για τα μαλλιά σου, τώρα είσαι φαλακρή, δεν σ’αγαπάω πια.»  Η Φρίντα αποφάσισε να αποδεσμευτεί από όλα τα θηλυκά της στοιχεία και να διεκδικήσει την ανεξαρτησία της όπως θα έκανε ένας άντρας. Το μόνο που δεν αποχωρίστηκε, ήταν τα σκουλαρίκια της.


3. The dream (The Bed)

H Frida είχε στην πραγματική ζωή, έναν χάρτινο σκελετό κοντά στο κρεβάτι της, τον οποίο μάλιστα ο Diego αποκαλούσε, «ο εραστής της Frida». Την απασχολούσε ιδιαίτερα το θέμα του θανάτου, ένα θέμα το οποίο έχει ιδιαίτερη θέση στην μεξικάνικη κουλτούρα και θεωρούσε ότι ο χάρτινος σκελετός θα της υπενθυμίζει πάντα την θνητότητα της. Σε αυτόν τον πίνακα, φαίνεται ο σκελετός στο ταβάνι του κρεβατιού της, ενώ η ίδια από κάτω, είναι με κλειστά τα μάτια, στολισμένη με κλήματα τα οποία φαίνονται να ζωντανεύουν και να τυλίγουν το σώμα της. Ο σκελετός κατ’ αντιστοιχία είναι τυλιγμένος με σύρματα και εκρηκτικά που μπορούν να εκραγούν ανά πάσα στιγμή και να κάνουν το «όνειρο θανάτου» της Frida πραγματικότητα.

2. The broken column


Το 1944 η Kahlo ζωγραφίζει έναν πίνακα στον οποίο είναι πάλι αυτή κεντρικό πρόσωπο, όμως ολομόναχη. Ούτε συμβολικά πλάσματα, ούτε η ενδημική χλωρίδα του Μεξικού, ούτε αγαπημένα της ζωάκια. Την περίοδο εκείνη, λόγω υποτροπής της υγείας της, έπρεπε να φοράει έναν κορσέ για πέντε μήνες, διαδικασία που η ίδια αποκαλούσε «τιμωρία» . Η σπασμένη ιωνική κολώνα συμβολίζει την κατεστραμμένη της σπονδυλική στήλη. Τα καρφιά διάσπαρτα στο κορμί και το πρόσωπο της, ένα ξεκάθαρο σύμβολο του πόνου της. Ένα μεγαλύτερο από τα άλλα καρφιά είναι πάνω στο σημείο της καρδιάς, είναι ο πόνος που της προκάλεσε ο Diego. Στις κόρες των ματιών της, ζωγράφισε τον αντικατοπτρισμό δύο λευκών περιστεριών, ίσως ένα αχνό μήνυμα ελπίδας. 


1. The wounded deer


Μετά την αποτυχημένη επέμβαση στην σπονδυλική της στήλη το 1946, η Kahlo αποφασίζει να εκφράσει την απογοήτευση της, απεικονίζοντας τον εαυτό της με τη μορφή ενός ελαφιού θανάσιμα τραυματισμένου από πολλαπλά βέλη. Σε σκοτεινό φόντο παγιδευμένη στο πυκνό δάσος, η  Frida-ελάφι κοιτάει τον παρατηρητή αμείλικτα, μεταδίδοντας την απόγνωση και την κατάθλιψη με την οποία η ζωγράφος πολεμούσε τότε. Κάτω αριστερά, η λέξη Κάρμα, δηλαδή μοίρα, πεπρωμένο από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει παρόλο το φωτεινό ορίζοντα που αχνοφαίνεται στο βάθος. Τον πίνακα έδωσε σε ένα φιλικό της ζευγάρι με το παρακάτω μήνυμα γραμμένο σε μια χαρτοπετσέτα: «Σας αφήνω το πορτρέτο μου για να με θυμάστε όλες τις μέρες και τις νύχτες αφότου σας άφησα. Η θλίψη απεικονίζεται σε όλους μου τους πίνακες, αλλά έτσι είναι η κατάσταση μου, δεν μπορεί να διορθωθεί.» 

4 σχόλια:

  1. Λοιπόν, αν και δεν είναι του γούστου μου η τεχνοτροπία της, ήταν πολύ ενδιαφέροντα όσα διάβασα! Πολλή μαυρίλα και μεγάλη ντροπή στον άντρα και την αδερφή της.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Να δεις την ταινία οπωσδήποτε σπιρου! Έχει και καταπληκτική μουσική!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ήταν όντως καταπληκτική ταινία, μόλις την είδα. Καιρό είχα να κλάψω με ταινία. Πανέμορφες εικόνες, πολύ πολύ καλή σκηνοθεσία. Σ'ευχαριστώ που μου την πρότεινες, διαφορετικά δεν υπήρχε περίπτωση να τη δω ποτέ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Χαίρομαι πάρα πάρα πολύ σπιρού!

    ΑπάντησηΔιαγραφή